Ιατρικές Υπηρεσίες | Πρόληψη Διάγνωση Θεραπεία
Ωμέγα-3 μετά από έμφραγμα: ο ρόλος τους στην καρδιαγγειακή προστασία
Μετά από ένα έμφραγμα, ο στόχος είναι να μην ξανασυμβεί. Τα ωμέγα-3 είναι από τα θρεπτικά συστατικά που έχουν μελετηθεί περισσότερο σε αυτούς τους ασθενείς.
Γιατί είναι απαραίτητα
Μετά από ένα έμφραγμα η καρδιά είναι πιο ευάλωτη σε αρρυθμίες, τα αγγεία σε φλεγμονή και τα λιπίδια συχνά δεν είναι στον στόχο. Τα EPA και DHA επιδρούν και στα τρία: στη μεμβράνη των καρδιακών κυττάρων, στη φλεγμονή και στα τριγλυκερίδια.
Τι προσφέρουν
Λιγότεροι θάνατοι, κυρίως αιφνίδιοι
Στη μελέτη GISSI-Prevenzione (11.324 ασθενείς μετά από έμφραγμα), 1 g/ημέρα ωμέγα-3 μείωσε τους θανάτους, κυρίως τους αιφνίδιους καρδιακούς.[1]
25% λιγότερα μείζονα καρδιαγγειακά συμβάματα
Στη μελέτη REDUCE-IT, με 4 g/ημέρα καθαρό EPA (φαρμακευτικό σκεύασμα), σε ασθενείς υψηλού κινδύνου που έπαιρναν στατίνη και είχαν αυξημένα τριγλυκερίδια.[2]
Μείωση υπολειπόμενου κινδύνου από τα τριγλυκερίδια
Ακόμα και με στατίνη, τα αυξημένα τριγλυκερίδια παραμένουν παράγοντας κινδύνου, και τα ωμέγα-3 τα μειώνουν.[3]
Φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς
Εγκεκριμένος ισχυρισμός ΕΕ για EPA+DHA.[4]
Δείκτης ωμέγα-3 και κίνδυνος
Χαμηλός δείκτης ωμέγα-3 έχει συνδεθεί με μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου από στεφανιαία νόσο.[5]
Καλό να γνωρίζετε: Τα αποτελέσματα δεν είναι ίδια σε όλες τις μελέτες. Σε κάποιες μεγάλες μελέτες με μείγμα EPA+DHA ή σε ηλικιωμένους δεν φάνηκε όφελος, και σε δόσεις άνω του 1 g αυξάνεται ο κίνδυνος κολπικής μαρμαρυγής. Γι' αυτό η απόφαση και η δόση είναι πάντα εξατομικευμένες και σε συνεννόηση με τον θεράποντα καρδιολόγο. Τα ωμέγα-3 δεν αντικαθιστούν κανένα φάρμακο.
Πριν ξεκινήσετε
- Με αντιαιμοπεταλιακή ή αντιπηκτική αγωγή, η έναρξη γίνεται μόνο μετά από ιατρική εκτίμηση.
- Μη διακόπτετε ποτέ φάρμακα της καρδιάς σας χωρίς τον γιατρό σας.
- Πόνος στο στήθος, δύσπνοια ή λιποθυμία: καλέστε αμέσως 166 ή 112.
Τι να κάνετε τώρα
- 1Μετρήστε πού βρίσκεστε
Μέτρηση δείκτη ωμέγα-3. Λίγες σταγόνες αίματος από το δάχτυλο (ξηρό δείγμα αίματος). Η ανάλυση γίνεται στο ανεξάρτητο εργαστήριο Vitas στο Όσλο και τα αποτελέσματα βγαίνουν σε 10–20 ημέρες.
- 2Προσωποποιημένη εκτίμηση
Με βάση το αποτέλεσμα, το ιστορικό και τα φάρμακά σας αποφασίζουμε αν χρειάζεστε συμπλήρωμα, σε ποια δόση και μορφή, σε συνεννόηση με τον θεράποντα καρδιολόγο σας.
- 3Επανέλεγχος σε 4 μήνες
Για να επιβεβαιώσουμε ότι ο δείκτης έφτασε στον στόχο (≥8%).
Η μέτρηση γίνεται με το κιτ BalanceTest της Zinzino. Ο ιατρός συνεργάζεται με την εταιρεία.
Ό,τι μας ρωτάτε για αυτό το θέμα
Αλληλεπιδρούν με τα αντιαιμοπεταλιακά;
Σε υψηλές δόσεις μπορεί να αυξήσουν λίγο την τάση για αιμορραγία, κυρίως μαζί με διπλή αντιαιμοπεταλιακή ή αντιπηκτική αγωγή. Γι' αυτό η έναρξη γίνεται μόνο μετά από ιατρική εκτίμηση.
Μπορούν να αντικαταστήσουν κάποιο φάρμακο;
Όχι. Τα ωμέγα-3 είναι συμπλήρωμα της αγωγής και δεν αντικαθιστούν τη στατίνη, τα αντιαιμοπεταλιακά ή άλλα φάρμακα της καρδιάς.
Τι σημαίνει ο κίνδυνος κολπικής μαρμαρυγής;
Σε δόσεις άνω του 1 g/ημέρα έχει βρεθεί μικρή αύξηση του κινδύνου. Γι' αυτό η δόση εξατομικεύεται, ειδικά σε όσους έχουν ιστορικό αρρυθμίας.
Η σωστή επιλογή θέλει ιατρική εκτίμηση
Τα ωμέγα-3 είναι ασφαλή για τους περισσότερους, αλλά δεν είναι «ίδια για όλους». Τρία πράγματα κρίνουν αν θα ωφεληθείτε πραγματικά:
Εξαρτάται από τον στόχο, το βάρος, τη διατροφή και κυρίως από το πού βρίσκεστε σήμερα. Η μέτρηση του δείκτη ωμέγα-3 δείχνει πόσα χρειάζεστε, αντί να μαντεύουμε.
Αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά, προγραμματισμένο χειρουργείο, αρρυθμία, αλλεργία στα ψάρια, εγκυμοσύνη και θηλασμός θέλουν ιατρική οδηγία πριν ξεκινήσετε.
Πόσο EPA και DHA δίνει πραγματικά η ημερήσια δόση, πόσο φρέσκο είναι το έλαιο, πόσο καθαρό από ρύπους. Δύο προϊόντα με την ίδια ένδειξη «ωμέγα-3» μπορεί να έχουν πολύ διαφορετικό αποτέλεσμα.
Οξείδωση: το αθέατο πρόβλημα των ωμέγα-3
Τα ωμέγα-3 είναι από τα πιο ευαίσθητα λιπαρά: οξειδώνονται εύκολα από το φως, τη θερμότητα και τον αέρα. Ένα οξειδωμένο έλαιο χάνει μέρος της αξίας του και συχνά προδίδεται από την έντονη «ψαρίλα». Γι’ αυτό μετράει και η αντιοξειδωτική προστασία. Οι πολυφαινόλες της ελιάς, όπως η υδροξυτυροσόλη, συμβάλλουν στην προστασία των λιπιδίων του αίματος από το οξειδωτικό στρες*. Για τον λόγο αυτό ορισμένα σκευάσματα συνδυάζουν ιχθυέλαιο με ελαιόλαδο πλούσιο σε πολυφαινόλες.
* Εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας της ΕΕ (Κανονισμός 432/2012) για ελαιόλαδο που περιέχει τουλάχιστον 5 mg υδροξυτυροσόλης και παραγώγων της ανά 20 g. Το ευεργετικό αποτέλεσμα επιτυγχάνεται με ημερήσια πρόσληψη 20 g τέτοιου ελαιολάδου.Έχετε περάσει έμφραγμα;
Κάθε οργανισμός είναι διαφορετικός. Η προσωποποιημένη εκτίμηση λαμβάνει υπόψη το ιστορικό σας, τις εξετάσεις σας και τα φάρμακα που παίρνετε, για να αποφασίσουμε αν και πώς χρειάζεστε ωμέγα-3.
Βιβλιογραφία
- GISSI-Prevenzione Investigators. Dietary supplementation with n-3 PUFA and vitamin E after myocardial infarction. Lancet. 1999;354:447–455.
- Bhatt DL et al. Cardiovascular risk reduction with icosapent ethyl for hypertriglyceridemia (REDUCE-IT). N Engl J Med. 2019;380:11–22.
- Skulas-Ray AC et al. Omega-3 fatty acids for the management of hypertriglyceridemia: AHA Science Advisory. Circulation. 2019;140:e673–e691.
- Κανονισμός (ΕΕ) 432/2012: EPA+DHA και φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς.
- Harris WS, von Schacky C. The Omega-3 Index: a new risk factor for death from coronary heart disease? Prev Med. 2004;39(1):212–220.
- Nicholls SJ et al. Effect of high-dose omega-3 fatty acids vs corn oil (STRENGTH). JAMA. 2020;324:2268–2280.
- Kalstad AA et al. n-3 fatty acid supplements in elderly patients after myocardial infarction (OMEMI). Circulation. 2021;143:528–539.
- Gencer B et al. Marine omega-3 supplementation and risk of atrial fibrillation. Circulation. 2021;144:1981–1990.