Ιατρικές Υπηρεσίες | Πρόληψη Διάγνωση Θεραπεία
Ωμέγα-3 στην εγκυμοσύνη: η ανάπτυξη του εγκεφάλου και των ματιών του μωρού
Το μωρό δεν φτιάχνει δικό του DHA. Το παίρνει από τη μητέρα, πρώτα μέσω του πλακούντα και μετά μέσω του μητρικού γάλακτος.
Γιατί είναι απαραίτητα
Στο τρίτο τρίμηνο ο εγκέφαλος του εμβρύου συγκεντρώνει DHA με τον πιο γρήγορο ρυθμό σε όλη τη ζωή. Αν η μητέρα δεν παίρνει αρκετά, το μωρό τα αντλεί από τα δικά της αποθέματα.
Τι προσφέρουν
Ανάπτυξη εγκεφάλου
Η πρόσληψη DHA από τη μητέρα συμβάλλει στη φυσιολογική ανάπτυξη του εγκεφάλου του εμβρύου και του θηλάζοντος βρέφους (εγκεκριμένος ισχυρισμός ΕΕ).[1]
Ανάπτυξη ματιών
Αντίστοιχα για τη φυσιολογική ανάπτυξη των ματιών (εγκεκριμένος ισχυρισμός ΕΕ).[1]
Λιγότεροι πρόωροι τοκετοί
Περίπου 11% λιγότεροι πριν τις 37 εβδομάδες και 42% λιγότεροι πριν τις 34 εβδομάδες (ανασκόπηση Cochrane, ~20.000 γυναίκες).[2]
Λιγότερα μωρά με χαμηλό βάρος γέννησης
Στην ίδια ανασκόπηση Cochrane.[2]
DHA στο μητρικό γάλα
Η περιεκτικότητα του γάλακτος σε DHA εξαρτάται άμεσα από τη διατροφή της μητέρας.[3]
Καλό να γνωρίζετε: Το μεγαλύτερο όφελος το έχουν οι γυναίκες που τρώνε λίγο λιπαρό ψάρι. Οδηγίες σε αρκετές χώρες προτείνουν συμπλήρωμα από περίπου τη 12η έως την 37η εβδομάδα σε αυτή την περίπτωση, σε συνεννόηση με τον γυναικολόγο.
Πριν ξεκινήσετε
- Κάθε συμπλήρωμα στην εγκυμοσύνη συζητιέται με τον γυναικολόγο σας.
- Αποφύγετε τα έλαια από συκώτι ψαριού (περιέχουν πολλή βιταμίνη A).
- Ενημερώστε τον γιατρό σας αν παίρνετε ηπαρίνη ή ασπιρίνη.
Τι να κάνετε τώρα
- 1Μετρήστε πού βρίσκεστε
Μέτρηση δείκτη ωμέγα-3. Λίγες σταγόνες αίματος από το δάχτυλο (ξηρό δείγμα αίματος). Η ανάλυση γίνεται στο ανεξάρτητο εργαστήριο Vitas στο Όσλο και τα αποτελέσματα βγαίνουν σε 10–20 ημέρες.
- 2Προσωποποιημένη εκτίμηση
Με βάση το αποτέλεσμα, το ιστορικό και τα φάρμακά σας αποφασίζουμε αν χρειάζεστε συμπλήρωμα, σε ποια δόση και μορφή, σε συνεννόηση με τον γυναικολόγο σας.
- 3Επανέλεγχος σε 4 μήνες
Για να επιβεβαιώσουμε ότι ο δείκτης έφτασε στον στόχο (≥8%).
Η μέτρηση γίνεται με το κιτ BalanceTest της Zinzino. Ο ιατρός συνεργάζεται με την εταιρεία.
Ό,τι μας ρωτάτε για αυτό το θέμα
Είναι ασφαλές το ιχθυέλαιο στην εγκυμοσύνη;
Τα καθαρισμένα σκευάσματα ιχθυελαίου θεωρούνται ασφαλή. Αποφεύγουμε τα έλαια από συκώτι ψαριού λόγω της βιταμίνης Α. Κάθε συμπλήρωμα το συζητάτε με τον γυναικολόγο σας.
Μπορώ να τρώω ψάρι, παρά τον υδράργυρο;
Ναι, με προτίμηση σε μικρά λιπαρά ψάρια (σαρδέλα, γαύρο, σκουμπρί, σολομό) περίπου 2 φορές την εβδομάδα, και αποφυγή μεγάλων ψαριών όπως ο ξιφίας και ο καρχαρίας.
Μέχρι πότε να συνεχίσω;
Πολλές οδηγίες προτείνουν συμπλήρωμα έως περίπου την 37η εβδομάδα για όσες τρώνε λίγο ψάρι, και συνέχεια στον θηλασμό για το DHA του γάλακτος. Το πλάνο εξατομικεύεται.
Η σωστή επιλογή θέλει ιατρική εκτίμηση
Τα ωμέγα-3 είναι ασφαλή για τους περισσότερους, αλλά δεν είναι «ίδια για όλους». Τρία πράγματα κρίνουν αν θα ωφεληθείτε πραγματικά:
Εξαρτάται από τον στόχο, το βάρος, τη διατροφή και κυρίως από το πού βρίσκεστε σήμερα. Η μέτρηση του δείκτη ωμέγα-3 δείχνει πόσα χρειάζεστε, αντί να μαντεύουμε.
Αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά, προγραμματισμένο χειρουργείο, αρρυθμία, αλλεργία στα ψάρια, εγκυμοσύνη και θηλασμός θέλουν ιατρική οδηγία πριν ξεκινήσετε.
Πόσο EPA και DHA δίνει πραγματικά η ημερήσια δόση, πόσο φρέσκο είναι το έλαιο, πόσο καθαρό από ρύπους. Δύο προϊόντα με την ίδια ένδειξη «ωμέγα-3» μπορεί να έχουν πολύ διαφορετικό αποτέλεσμα.
Οξείδωση: το αθέατο πρόβλημα των ωμέγα-3
Τα ωμέγα-3 είναι από τα πιο ευαίσθητα λιπαρά: οξειδώνονται εύκολα από το φως, τη θερμότητα και τον αέρα. Ένα οξειδωμένο έλαιο χάνει μέρος της αξίας του και συχνά προδίδεται από την έντονη «ψαρίλα». Γι’ αυτό μετράει και η αντιοξειδωτική προστασία. Οι πολυφαινόλες της ελιάς, όπως η υδροξυτυροσόλη, συμβάλλουν στην προστασία των λιπιδίων του αίματος από το οξειδωτικό στρες*. Για τον λόγο αυτό ορισμένα σκευάσματα συνδυάζουν ιχθυέλαιο με ελαιόλαδο πλούσιο σε πολυφαινόλες.
* Εγκεκριμένος ισχυρισμός υγείας της ΕΕ (Κανονισμός 432/2012) για ελαιόλαδο που περιέχει τουλάχιστον 5 mg υδροξυτυροσόλης και παραγώγων της ανά 20 g. Το ευεργετικό αποτέλεσμα επιτυγχάνεται με ημερήσια πρόσληψη 20 g τέτοιου ελαιολάδου.Είστε έγκυος ή θηλάζετε;
Κάθε οργανισμός είναι διαφορετικός. Η προσωποποιημένη εκτίμηση λαμβάνει υπόψη το ιστορικό σας, τις εξετάσεις σας και τα φάρμακα που παίρνετε, για να αποφασίσουμε αν και πώς χρειάζεστε ωμέγα-3.
Βιβλιογραφία
- Κανονισμός (ΕΕ) 440/2011: DHA και ανάπτυξη εγκεφάλου και ματιών εμβρύου/βρέφους.
- Middleton P et al. Omega-3 fatty acid addition during pregnancy. Cochrane Database Syst Rev. 2018;11:CD003402.
- Brenna JT et al. Docosahexaenoic and arachidonic acid concentrations in human breast milk worldwide. Am J Clin Nutr. 2007;85(6):1457–1464.